Gluten arpa, buğday, çavdar gibi besinlerde bulunan bir protein ailesine denir. Buğday içinde gluten bulunan ve en sık tüketilen tahıllardandır. Glutenin ve gliadin proteinleri glutenin en önemli çeşitlerindendir. Gliadin bu proteinlerden sağlık sorunlarına yol açması mümkün olandır. Gluten su ve unla karıştırıldığında hamura zamk kıvamını veren ve çiğneme keyfini arttıran maddedir. Çoğu insan gluteni rahatça tolere edebilse de bazı kişilerde ciddi sağlık sorunlarına yol açar. Çölyak, gluten intoleransı, buğday alerjisi gibi hastalıklardır. Çölyak ve gluten intoleransı birbiriyle sık sık karıştırılan hastalıklardır.
Gluten İntoleransı Nasıl Anlaşılır?
Çölyak hastalığı ile oldukça sık bir şekilde karıştırılabilen
gluten intoleransını anlamanın farklı yolları vardır. Eğer bir kişide gluten
intoleransı (gluten alerjisi, gluten hassasiyeti) varsa:
- Gluten
içeren gıdalar tüketildiğinde bu kişide karın ağrısı, gaz sancısı ya da
ishal gibi sindirim sistemi sorunlarına yol açabilir.
- Gluten
intoleransı olan kişilerde gluten içeren besinler tüketildikten sonra %80
oranında hafif ya da şiddetli karın ağrıları görülmektedir, kansızlık ya
da kilo alma problemleri görülebilir.
- Gluten
intoleransına sahip kişiler migren tipli baş ağrılarına daha eğimlidir.
Başka bir nedeni bulunmayan baş ağrılarının sebebi gluten intoleransı
olabilir.
- Gluten
hassasiyeti olan kişilerin sık sık yorgunluk hissi yaşadığı da bilinen
semptomlardandır. Gluten intoleransı bu kişilerde yorgunluk ve enerji
düşüklüğüne sebep olur.
- Kronik
cilt rahatsızlıklarının gluten içermeyen diyetlere geçildiğinde azaldığı
görülen kişilerde gluten intoleransı bulunmaktadır.
- Gluten
intoleransına sahip hastalar eklem ve kas ağrıları çekerler.
Gluten intoleransı ve çölyak sebepleri
ve semptomlarının oldukça benzer olması sebepleriyle sık sık
karıştırılabilmektedir. Bir kişide çölyak hastalığının olup olmadığını anlamak
için yapılacak kan testleri mevcuttur. Kan testi yetersiz gelirse endoskopi
yapılması gerekebilir. Gluten intoleransı böyle değildir. Bu hastalığın
anlaşılması için spesifik bir test bulunmamaktadır.
Gluten İntoleransının Tedavisi
Gluten intoleransının tedavisi ile ilgili
literatürdeki çalışmalar henüz yeterli detaya sahip değildir. Fakat önerilen en
uygun ve en garantili tedavi biçimi gluten içermeyen bir beslenme sistemine
geçilmesidir. Gluten içermeyen besinlerin ve yasaklı besinlerin öğrenilebilmesi
için beslenme ve diyetetik uzmanlarıyla iletişime geçilmesi önerilir. Doğal
haliyle gluten içermeyen tahılların bazıları mısır, pirinç, kinoa, keten
tohumu, keçi boynuzu, darı ve karabuğdaydır. Bu tahıllar tüketildiğinde gluten
intoleransına sebep olmaz. Et ve süt ürünleri, yumurta, deniz ürünleri, sebze
ve meyveler, baklagiller ve kuruyemişler, yağlar da doğal halinde gluten
içermeyen ve tüketilmesi sakıncalı olmayan diğer besinlerdir.
